یک قول دوقول

كمبود آهن می‌تواند بدن را آماده ابتلا به عفونت و التهاب به ویژه در نواحی بالایی دستگاه تنفسی كرده و در نتیجه فرد را با مشكل سرفه‌های مداوم و طولانی مدت روبه‌رو كند. جالب اینجاست كه بدانیم هم سرفه مزمن و هم فقر آهن در خانم‌ها شایع‌تر است.

نقش اصلی آهن در بدن شركت درساخت گلبول قرمز خون است كه وظیفه عمده آن حمل‌ونقل اكسیژن از ریه به بافت‌های بدن است. درصورتی‌كه ذخایر آهن بدن ما به هر دلیلی دچار كمبود شود ساخت گلبول قرمز مختل شده و باعث ایجاد كم خونی می‌شود. آهن علاوه بر خونسازی در ساختمان عضلات و برخی از آنزیم‌های مهم بدن نیز نقش دارد و بنابراین كمبود آن می‌تواند باعث تأخیر در رشد بدنی به‌ویژه رشد مغزی شود و شخص را مستعد عفونت كند.

 كمبود آهن چه علایمی دارد؟

 اگر كم خونی خفیف باشد یا به صورت تدریجی ایجاد شود بدن ما خود را با آن سازگار می‌كند، بنابراین ممكن است علامتی نداشته باشد. اما با شدت یافتن كم خونی علایم نیز آشكار می‌شوند. خستگی و احساس ضعف از اولین علایم كم خونی است.

 فرد كم خون با كوچكترین فعالیت بدنی خسته می‌شود. به همین دلیل معمولا از انجام این قبیل كارها طفره می‌رود و باكم كردن كارهایش به نوعی خودش را با بیماری هماهنگ می‌كند. این افراد معمولا تا مدت‌ها به پزشك مراجعه نمی‌كنند و برای خستگی خود توجیه‌های مختلفی می‌آورند.

 اگر ظاهر رنگ پریده دارید، دست و پایتان زود به خواب می‌رود یا گزگز می‌كند، اگر نمی‌توانید برای مطالعه یا انجام كاری تمركز كنید و اگر به سردردهای گاه و بیگاه یا سیاهی رفتن چشم‌ها دچار می‌شوید، باز هم باید شك كنید كه مبادا كم‌خون شده باشید.

 افراد كم خون ممكن است تحریك پذیر بوده و زود عصبانی شوند یا حالت بی‌تفاوتی داشته باشند. این تغییرات رفتاری در بچه‌های كم خون بیشتر دیده می‌شود و به همین دلیل پدران و مادرانی كه با رفتارهای ناپسند بچه‌ها روبه‌رو می‌شوند قبل از نصیحت و تنبیه به این فكر بیفتند كه شاید كودكی كم خون دارند!

در بچه‌ها فقر آهن می‌تواند باعث تأخیر رشد نیز بشود و در موارد شدیدتر ضایعات همیشگی بر جای بگذارد. این كودكان معمولا ضریب هوشی پایین ترازحد طبیعی داشته و به‌دلیل كاهش قدرت یادگیری دچار افت تحصیلی می‌شوند. پس اگر كودكی درس نخوان دارید باز هم به كم خونی شك كنید!

 همچنین با شدت یافتن كم خونی فقر آهن، زبان بدون پرز و ملتهب شده و زخم‌هایی در گوشه لب و دهان ایجاد می‌شود، ناخن‌ها طرد و شكننده شده و ممكن است حالت قاشقی پیدا كنند. برخی از افراد مبتلا به كم خونی فقر آهن شدید گرایش به خوردن مواد عجیبی نظیر خاك، یخ، نشاسته و برنج خام دارند كه به آن «پیكا» یا «هرزه خواری» می‌گویند. در نهایت فقر آهن شدید ممكن است منجر به تنگی نفس واضح شده و علایم نارسایی قلبی ایجاد كند.

كم خونی فقر آهن می‌تواند علایم گوارشی هم ایجاد كند. بی‌اشتهایی، سوء هاضمه، آروغ زدن، اسهال و یبوست و حتی اشكال در بلع غذا ممكن است به خاطر فقر آهن باشد.

 چطور فقر آهن می‌گیریم؟

 آهن ریز مغذی مهمی است كه باید از طریق غذا به بدن برسد. بنابراین سر راست‌ترین علت فقر آهن، ناكافی بودن میزان آهن مواد غذایی ماست. گوشت قرمز، گوشت پرندگان، ماهی و دیگر اجزاء گوشتی مانند جگر و قلوه از مهم‌ترین غذاهای دارای آهن هستند. اگر گیاه خوار هستید یا به هر دلیل دیگری گوشت كم مصرف می‌كنید در معرض ابتلا به فقر آهن قرار دارید. زرده تخم‌مرغ، سبزی‌های سبز برگی مانند اسفناج، گل كلم، سویا، حبوباتی نظیر عدس و لوبیا، كشمش، خرما، گردو، پسته، بادام و میوهایی نظیر زرد آلو از دیگر غذاهای آهن دارهستند.

 سبزی‌ها و میوه‌های ذكر شده اگر چه از مقدار آهن قابل قبولی برخوردار هستند اما آهن آن‌ها به صورتی است كه به خوبی در روده‌ها جذب نمی‌شود. از آنجا كه گوشت می‌تواند جذب آهن مواد غذایی غیراز خود را نیز افزایش دهد به همین دلیل متخصصین تغذیه توصیه می‌كنند كه كدبانوهای خانه سبزیها و سویا را به همراه یك تكه كوچك گوشت یا بال مرغ طبخ نمایند. ویتامین ث می‌تواند جذب آهن را زیاد كند به همین دلیل مصرف خربزه، فلفل سبز، گوجه فرنگی و میوه‌هایی نظیرپرتقال، لیمو و دیگرمركبات همراه غذا توصیه می‌شود.

باید توجه كرد كه مصرف چای، قهوه و شكلات جذب آهن را به شدت كاهش می‌دهد. بنابراین بهتر است تا حدود 2 ساعت قبل و بعد از غذا از مصرف آن‌ها خودداری كنیم. بیماریهای روده‌ای مانند اسهال و سوء جذب و دارو‌هایی مانند رانیتیدین و تتراسیكلین هم به‌دلیل اختلالی كه در جذب آهن ایجاد می‌كنند می‌توانند باعث كم خونی فقر آهن شوند.

بنابراین اگر خدای ناكرده فردی هستید كه عادت به مصرف خودسرانه دارو دارید و بالاتراز آن تجویز خودسرانه هم می‌كنید آگاه باشید كه ممكن است باعث چنان عواقبی برای خود و دیگران شوید كه فكرش را هم نمی‌كردید.

 علت دیگر كم خونی فقر آهن افزایش نیاز بدن به آهن در سنین رشد و بارداری است. شیر مادر تا 6-4 ماهگی می‌تواند نیاز شیر‌خوار به آهن را تأمین كند اما پس از این زمان و با شروع تغذیه كمكی باید قطره آهن هم شروع شده و تا پایان 2 سالگی ادامه یابد.كودكان شیر مادرخواری كه قطره آهن را دریافت نمی‌كنند یا به نحو مناسب به آنها خورانده نمی‌شود و همچنین نوزادان نارس در معرض فقر آهن هستند.

 تغذیه با شیر گاو نیز می‌تواند باعث دفع خون از دستگاه گوارش شیر خوار شده و فقر آهن ایجاد كند به همین دلیل مصرف شیر گاو در اطفال زیر یكسال ممنوع است.كودكانی كه با شیر خشك تغذیه می‌شوند نیز بسته به میزان آهن شیرخشك و میزان جذب آن در معرض این بیماری قرار دارند.

در كودكان پیش دبستانی و نوجوانان افزایش سرعت رشد، بی‌اشتهایی ناشی از تغییرات خلق و خو و مصرف مواد كم ارزش غذایی پایین مانند پفك، چیپس و شكلات می‌تواند باعث فقر آهن شود.

 عامل مهم دیگری كه می‌توان آن را ذكركرد، اتلاف آهن موجود در بدن از راه خونریزی است. خانم‌ها به‌دلیل خونریزی عادت ماهانه پیوسته در معرض تهدید فقر آهن هستند. اگر تغییرات فیزیولوژیك زمان حاملگی و خونریزی حین زایمان را هم به آن اضافه كنید باید باعث شود كه به‌عنوان یك خانم بیشتر مراقب خود باشید.

 خونریزی از دستگاه گوارش نیز مهم است. حتی خونریزی‌های مخفی ناشی از زخم معده یا خونریزی‌های كم و مرتب از بواصیر می‌تواند فقر آهن ایجاد كند پس آنها را جدی بگیرید. اگر شما یك مرد بالغ هستید مطمئن باشید كه نسبت به خانم‌ها و بچه‌ها احتمال كمتری دارد كه فقر آهن بگیرید اما اگر مبتلا شدید قبل از هر چیز خونریزی دستگاه گوارش می‌تواند علت آن باشد.

چه باید كرد؟

درصورت شك به كم خونی پزشكان به كمك برخی آزمونهای آزمایشگاهی تشخیص را قطعی می‌كنند. درمان اصلی كم خونی فقر آهن مصرف مكمل‌های دارویی آهن به ویژه شكل خوراكی آن است. درصورتی‌كه شما به كم خونی فقر آهن مبتلا شده اید، رژیم غذایی غنی از آهن به تنهایی برای درمان كافی نیست و باید حتما از دارو نیز استفاده نمایید.

 داروها به صورت قرص، كپسول و شربت وجود دارند و برای جذب بیشترآهن بهتر است این داروها را با معده خالی و به همراه یك لیوان آب پرتقال مصرف كنید. مكمل‌های آهن عوارض جانبی نیز ممكن است داشته باشند. تیره شدن رنگ مدفوع از جمله این عوارض است كه ضرری ندارد. برخی علایم دیگر مانند تهوع را می‌توان با افزایش تدریجی مقدار دارو و تغییرشكل دارو برطرف نمود.

 اما آخرین نكته این‌كه فقر آهن شایعترین و مهم‌ترین نوع كمبود ریز مغذی‌ها در جهان است كه همه كشورها از دارا و ندار را درگیر كرده است. طبق آمار سازمان بهداشت جهانی بیش از یك سوم جمعیت دنیا، نیمی از خانم‌های باردار، 20 درصد زنان سنین باروری و 40 درصد كودكان شیر خوار به فقر آهن مبتلا هستند.

آمارها در كشور ما نیز كم و بیش مشابه است. اگر فردی از خانواده شما به سرماخوردگی مبتلا باشد چقدر مراقبت می‌كنید تا خودتان مبتلا نشوید؟ آمارها می‌گویند كه از هر 3 نفر یك نفر به فقر آهن مبتلا است كه بیماری بسیار جدی تری نسبت به سرماخوردگی است!

ماخذ: روزنامه همشهری روز یکشنبه مورخ 20/8/86 صفحه 24  و یا آدرس زیر:

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=37694

" نگارش انديشه ها، سرمايه آينده است"  .  ضرب المثل اسپانيائي



" به همه عشق بورز، به تعداد كمي اعتماد كن، و به هيچكس بدي نكن"  . شكسپير



" عجله مباح نیست مگر در سه کار : یکی آنکه دختر به شوهر رود ، دوم آنکه میت را زود دفن کنند ، و سوم آنکه طعام زود پیش مهمان برند"  . ویلیام تن



" تا چیزی از دست ندهی چیز دیگری بدست نخواهی آورد این یک هنجار همیشگی است"  . ارد بزرگ



" چنان باش كه بتواني به هر كس بگوئي مثل من رفتار كن"  . كانت



" براي پيشرفت و پيروزي سه چيز لازم است اول پشتكار دوم پشتكار، سوم پشتكار"  . لردآديبوري



" كسي كه به جلوي رويش نگاه نمي كند عقب مي ماند"  .  مثل اسپانيولي



" كسي كه فقط به كمك چشم ديگران مي بيند گول مي خورد"  . مثل فرانسوي




" تو از جسم و فکر تشکیل شده ای. قوانین مربوط به جسم وضع می شوند، اجرا می شوند، پایان می پذیرند، اما فکر ما مرز نمی شناسد"  . وین دایر



" بسیاری از چیزهای را که می خواهیم داشته باشیم می توانیم با نشان دادن توانمندی خویش به آسانی بدست آوریم"  . ارد بزرگ



" همه كساني كه با تو مي خندند دوستان تو نيستند"  . مثل آلماني



" ميراثي گران بهاتر از راستي و درستي نيست"  . شكسپير



" اشخاصي را كه از فرصت هاي مناسب زندگي خود كمال استفاده را مي برند خود ساخته مي گويند"  . توتل



" ثروت و افتخاري كه از راه نامشروع به دست آمده مانند ابري زودگذر است"  . كنفوسيوس



"  آن نعمت نصیب ماست که قدرش را می دانیم وگرنه از صورت زیبا برای کور چه حاصل ؟"  . ویلیام تن



" اگر روزی به چیزی نیازمند شدی به ملک و مال و دیگر اسباب حشمت و بزرگی خویش مناز . به کار و پیشه ای بپرداز که نامت سبک و ننگین نشود"  . بزرگمهر



" انسان باید والاترین آرمانهایش را دنبال کرده و هرلحظه به آنها عمل کند، چرا که آنچه شخص اینک انجام می دهد بازگشتی مکرر در سراسر ابدیت خواهد داشت"  . فردریش نیچه



" اگر تا کنون به نصف آرزوهایتان رسیده اید ، بدون تردید زحمت شما دو برابر شده است"  . ایبسن



" آنگاه که سنگ خویشتن را به سینه می زنید نباید امید داشته باشید همگان فرمانبردار شما باشند"  . ارد بزرگ



" خوش بين باشيد اما خوش بين دير باور"  . ساموئل اسمايلز

نوشته شده توسط هنگامه ولایی در 17:52 |  لینک ثابت   •